Prof. Dr. İlhan Genç, EDEBİYAT BİLİMİ KURAMLAR- AKIMLAR- YÖNTEMLER, Kanyılmaz Matbaası, İzmir, 2008.

Fatma Nur YILDIRIM
Edebiyat, insanlığın varoluşundan bu yana sözlü veya yazılı olarak varlığını sürdüre gelmektedir. Dil ve edebiyat bir milletin en önemli hazinesidir. Edebiyat sadece kendimizi ifade edebileceğimiz bir araç değil aynı zamanda bir sanattır. Edebî eserler okuyucuyu etkiler ve onda iz bırakır.
Edebiyat eserleri yüzyıllar boyunca türlü bakımlardan incelenmiştir. İlk önce kutsal metinler yorumlanmış ve incelenmiştir. Zaman içersinde Edebiyat biliminin yöntemleri ortaya konulmuştur.
Edebiyat Bilimi Kuramlar- Akımlar- Yöntemler adlı kitap önsöz ve “Edebiyat Araştırmalarına Giriş” bölümü ile başlayarak altı bölümden oluşmaktadır.
Kitabın bölümleri: “Edebiyat Bilimi ve Edebiyat” , “Edebi Eseri Yaratan Edebiyat Ortamları, Kuramları ve Akımları”, “ Edebiyat Bilimi ve Edebiyat Eleştirisi İlişkisi” , “Edebiyat Biliminin Yöntemleri”, “Edebiyat Biliminin Yararlandığı Bilim Dalları” , “Edebiyat Tarihi” başlıklarını taşımaktadır.
Prof. Dr. İlhan Genç, kitapta yer alan her bölümü alt başlıklar halinde derinlemesine incelemiştir. Giriş kısmında “Bilim” üzerinde durmuştur. “Bilim ve Araştırma ilişkisi” ve “Dil Ve Edebiyat Araştırmaları” adlı başlıklarla konuyu genişletmiştir. Bir araştırmanın nasıl yapılması gerektiğini ve süreci açıklamıştır.
Kitabın ilk bölümü “Edebiyat Bilimi ve Edebiyat” başlığını taşımaktadır. Bu bölümde Edebiyat biliminin ve edebiyatın tanımına ve ilişkisi incelenmiştir. Edebî eser nedir? Edebîliğin anlamı nedir? sorularına cevap verilmiştir. Hocamız bu kısımda edebi türlere ve açıklamalarına da yer vermiştir. Konu hakkında örneklere yer vererek daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır.
İkinci bölümde edebî eserin meydana gelmesine yol açan edebiyat ortamları, kuramlar ve akımlara yer verilmiştir. Edebî eserlerin ortaya çıkmasını sağlayan ortamlardır. Yazarlar burada sorgular, tartışır, tepkide bulunur ve öğrenir. Prof. Dr. İlhan Genç, “Edebî eserin inceleme ve araştırılması için “Edebiyat Kuramları” ndan ( nazariye/ teori) doğan “Edebiyat Akımlar”ın bilinmesi ve anlaşılması gereklidir.” diyerek bu bölümler, kuramlar ve akımları derinlemesine incelemiştir. Eflatun ve Aristo’nun görüşlerinden başlayarak kuramları ele almıştır. Kitapta yer alan her akımın tanımından sonra genel ilkeleri ve temsilcilerine yer vermiştir. Edebî Akımın eleştirisi ve her akımın örneği de bu bölümde yer almaktadır.
Kitabın üçüncü bölümünde edebiyat bilimi ve edebiyat eleştirisinin ilişkisine değinilmiştir. Batılı anlamda eleştiri kavramına karşılık gelen “tenkid” terimi Tanzimat döneminde kullanılmaya başlanmıştır. Bu bölümde edebiyat eleştirisinin tanımı yapılmıştır.
Dördüncü bölümde Edebiyat biliminin yöntemlerini inceleyen hocamız yöntemin tanımı, temsilcileri ve yöntem eleştirisine yer vermiştir. Yöntemlerin daha iyi anlaşılması için örnekler vermiştir.
Beşinci bölümde, Edebiyat Biliminin yararlandığı bilim dallarına yer vermiştir. Edebiyat Bilimi, Dil Bilim, Belȃgat, Tarih, Felsefe, Psikoloji gibi birçok bilim dalı ile ilişkilidir. Bir eseri ya da yazarı incelerken başka bilim dallarından da yararlanabiliriz. Bu kısımda Edebiyat Biliminin bağlantılı olduğu her bir bilim dalına yer vererek bu ilişkiyi incelemiştir.
Bu bölümde “Edebiyat Bilimi- Edebiyat Öğretimi” alt başlıklı kısım dikkat çekicidir. Yazar, edebiyata ait eserlerin nasıl öğretilmesi gerektiğini ve edebiyat öğretiminin amaçlarını açıklamıştır.
Son bölüm “Edebiyat Tarihi” başlığını taşımaktadır. Prof. Dr. İlhan Genç, Edebiyat Tarihi’ ni şu şekilde tanımlamıştır: “ Edebiyat Tarihi, bir milletin tarih boyunca yarattığı edebî eserleri onların kendi aralarındaki ilişkilerini, etkilerini, etkilenmelerini; yetiştirmiş oldukları şȃir ve yazarlarını inceleyen bir Edebiyat bilimi dalıdır.” Bu bölümde Edebiyat tarihi alanında yazılan bazı eserlerin isimlerine yer verilmiştir. Edebiyat Tarihi çalışmalarıyla ünlü Edebiyat Bilim insanlarından: Fuat Köprülü, Sadettin Nüzhet Ergun, Ahmet Hamdi Tanpınar, Mehmet Kaplan’ a değinmiştir.
Bu kitap Türk Dili ve Edebiyatı alanında çalışan herkesin kütüphanesinde bulunması gereken önemli bir yapıttır. Kitapta konular akıcı ve anlaşılır biçimdedir. Ele alınan konudan sonra seçilen örnekler sayesinde konu daha iyi kavranmaktadır.
Bizlere bu eseri hazırlayan Prof. Dr. İlhan Genç’ e teşekkür ediyoruz.